Sociale Veiligheid

Sociale veiligheid is een bekend begrip dat op de werkvloer en binnen sociale kringen als belangrijk wordt beschouwd. Maar wat is sociale veiligheid nu eigenlijk en waarom is het zo belangrijk?

Sociale veiligheid verwijst naar een omgeving waarin mensen zich vrij, beschermd en gerespecteerd voelen. Een plek waar ongewenst gedrag wordt tegengegaan. Dit bevordert zowel het welzijn als de kwaliteit van werk en onderzoek. Sociale veiligheid betekent ook dat je je als medewerker veilig en gehoord voelt, jezelf kunt zijn, gelijk wordt behandeld en geen last hebt van ongewenst gedrag.

Ongewenst gedrag, inclusiviteit en een (on)veilig werkklimaat zijn thema’s die de laatste jaren steeds belangrijker zijn geworden. Dit heeft onder andere te maken met de toegenomen aandacht voor sociale veiligheid in de media.

Dit geldt zowel voor studenten als voor medewerkers. Uit een onderzoek van Felix van der Velde et al. (2023) kwam naar voren dat 14,5% van de medewerkers in het wetenschappelijk onderwijs te maken heeft gehad met verbale agressie door studenten of externen en dat 3,2% te maken heeft gehad met ongewenste seksuele aandacht.

Maar hoe zit dit onder studenten zelf? We horen regelmatig in het nieuws over incidenten binnen studentenverenigingen of over feestjes die uit de hand zijn gelopen. Maar is dit slechts het topje van de ijsberg?

Uit verschillende onderzoeken van het CBS en het ISO komt naar voren dat studenten regelmatig te maken hebben gehad met pesten, discriminatie, chantage en seksueel grensoverschrijdend gedrag. Maar liefst 20% van de ondervraagde studenten heeft een dergelijk incident meegemaakt. Dit kan niet alleen gebeuren binnen de sociale kringen van studenten zelf, maar ook tijdens colleges of in de gangen van de universiteit of hogeschool.

Een universiteit of hogeschool moet voor studenten een veilige haven zijn, waar zij kunnen leren en zich kunnen ontwikkelen. Maar wat als het voor een student al snel een onveilige plek wordt, waar hij of zij niet de kracht of positie heeft om op te staan tegen wat er achter de schermen gebeurt?

Het is belangrijk om te weten dat sociale veiligheid niet alleen gaat over ernstige incidenten zoals seksuele intimidatie of discriminatie. Ook een opmerking over een leerstoornis of niveauverschil kan ervoor zorgen dat een student zich onveilig voelt. Dit soort uitspraken worden minder vaak gemeld, ondanks hun grote impact.

Maar hoe kun je het beste handelen als het gaat om sociale veiligheid?

Sociale veiligheid begint bij bewustzijn. Een opmerking die voor jou niets betekent, kan voor een ander veel leed veroorzaken. Het is belangrijk dat je empathie toont naar je omgeving en opkomt voor mensen die negatieve ervaringen hebben met sociale onveiligheid.

Twijfel je na het lezen van deze blog nog steeds over wat sociale veiligheid inhoudt en wanneer je wel of niet iets kunt zeggen? Stel jezelf dan, voordat je iets zegt, de vraag: “Zou ik het fijn vinden als dit tegen mij of een vriend(in) wordt gezegd?”

Wil je graag meer weten over sociale veiligheid of je kennis hierover testen? Kom dan op 5 maart naar de SSVL-pubquiz over sociale veiligheid in De Vergulde Kruik!